Methodieken en zorgprogramma's

Volgens onze missie dragen we bij Zozijn bij aan de ontwikkeling van mensen met een beperking zodat zij tot bloei kunnen komen. Alles draait om cliënten met hun netwerk. Om hun eigenheid, gezondheid, leven en hun regie daarover. Het doel van begeleidingsmethodieken is dat we vanuit een dialoog beter aansluiten bij wat cliënten toe belangrijk vinden. Daarvoor is het nodig dat we beschikken over passende aanpakken waarvan de effectiviteit in de praktijk is gebleken.

• Triple C voor doelgroepen met intensieve gedragsvragen
• LACCS-programma voor doelgroepen met intensieve zorgvragen
• Floorplay voor kinderen, jeugdigen en hun ouders

De basis onder deze methodieken is het Methodisch werken met een zorgplan voor alle doelgroepen bij Zozijn en de ‘dialoog’, uitgewerkt in vier concrete stappen.

Hoe gaan we de methodieken invoeren?

De invoering en borging van deze drie methodieken duurt meerdere jaren. Dit wordt aangestuurd door een stuurgroep Methodieken en uitgevoerd via 3 projectgroepen met werkgroepen in de locaties. De Bestuurder Zorg is de voorzitter van de stuurgroep.

Er komt een meerjarig implementatie- en borgingsplan waarin de invoering van elke methodiek wordt uitgewerkt in een logische fasering voor de betrokken locaties. Belangrijk onderdeel van het implementatieplan is een scholingsplan per methodiek. Per doelgroep wordt beoordeeld wat passende scholing is voor teams/begeleiders, coördinerend ondersteuners, gedragswetenschappers en het management. Daarnaast zullen informatie bijeenkomsten voor verwanten / cliënten georganiseerd worden.

Het invoeringsplan wordt gemaakt in 2026. Na elke fase wordt de invoering van de volgende fase uitgewerkt.

Waarom gaan we de methodieken invoeren?

• Er is al langere tijd behoefte aan eenduidige en op de praktijk gerichte aanpakken.
• Deze behoefte is geconstateerd onder de gedragswetenschappers en onder begeleiders.
• Er is behoefte aan eenduidige terminologie.
• Methodieken geven betrokkenen houvast en richting, die bijvoorbeeld bij de VIC-woningen en VIC-kernteams cruciaal is.
• We hebben geleerd van de implementatie van de zorgprogramma’s Terts en Kwint dat een zorgvuldige en doordachte invoering cruciaal is om effecten bij cliënten te kunnen waarnemen.

Waarom zijn deze methodieken gekozen?

Op 25 maart 2025 heeft de vakgroep Gedragswetenschappers een startbijeenkomst gehouden, waarin heel breed de effectieve methodieken zijn geïnventariseerd. Zie bijvoorbeeld www.kennispleingehandicaptensector.nl waar informatie te vinden is over allerlei methodieken. Vervolgens hebben de gedragswetenschappers op 38 locaties geïnventariseerd waar de behoeften liggen.

Na een analyse van de rondgang bij de locaties heeft de vakgroep de bovenstaande 3 brede methodieken voorgelegd aan de directie. Er is onderbouwing voor deze keuzes gevonden in landelijke kennis zoals Kennisplein, de grote methodiekengids universiteit Groningen en Alliade (2024) en Methodieken en hulpmiddelen voor mensen met een EVB+ (2021).

Wanneer gaan we de methodieken invoeren?

We willen in 2026 beginnen met de invoering. Per methodiek komt er een invoeringsplan.

We weten al dat we met LACCS kunnen starten in het najaar van 2026.

Met Triple C kunnen we pas starten als de eigenaren van Triple C capaciteit hebben om scholingen bij Zozijn te geven. We beraden ons op hoe we toch al eerste stappen kunnen zetten.

Methodieken Terts en Kwint

Zozijn maakt ook nog gebruik van twee andere methodieken/zorgprogramma's: Terts en Kwint.

Analyseren, aansluiten en accentueren

Met behulp van Terts en Kwint kijken we goed naar het handelen van de cliënt, naar zijn (medische) geschiedenis en naar zijn omgeving. Met alle kennis die we van de cliënt en zijn leefomgeving hebben, geven we betekenis aan dit handelen. Zo krijgen we inzicht in wat iemand drijft, hoe iemand reageert wanneer hij stress ervaart en welke omgevingsaspecten belangrijk zijn.

• Zorgprogramma Terts (bij intensieve ondersteuningsvragen)
  Zorgprogramma Terts is binnen Zozijn ontwikkeld voor kinderen, jongeren en volwassenen, die gedragingen laten zien die zijzelf en/of hun omgeving als problematisch ervaren. Slaan, zichzelf verwonden, iets kapot maken, dwangmatig herhalen van klanken of handelingen en daardoor nergens meer toe komen. Ons uitgangspunt is dat iemand altijd handelt met een reden en daarom spreken wij niet van 'probleemgedrag', maar van 'betekenisvol handelen'. Terts helpt ons een cliënt te begrijpen en de kwaliteit van leven te verbeteren, juist bij ingewikkelde vragen en vastgelopen situaties.
  
  Bij Zozijn spreken we over mensen met een intensieve ondersteuningsvraag. We doen er alles aan om te begrijpen wat zij ons willen vertellen en waarom ze handelen zoals ze doen. Door intensieve ondersteuning en het creëren van een passende omgeving kunnen we hen en hun familie helpen. Zo ontstaat er weer ruimte om te groeien en tot bloei te komen.
  
  
• Zorgprogramma Kwint (bij intensieve zorgvragen)
  Zorgprogramma Kwint is binnen Zozijn ontwikkeld voor kinderen, jongeren en volwassenen met ernstig meervoudige beperkingen. Vaak hebben zij ook zintuiglijke beperkingen en/of problemen in de prikkelverwerking en zijn er meerdere gezondheidsproblemen tegelijkertijd, zoals epilepsie, slaapstoornissen, slik- en voedingsproblemen en maag- en darmproblemen.
  
  Door cognitieve én motorische én zintuiglijke beperkingen én gezondheidsproblemen heeft een aantal mensen intensieve zorg nodig. Om die zo goed mogelijk te bieden, moeten onze ondersteuners niet alleen weten hoe zij de cliënt lichamelijk verzorgen, maar vooral ook hoe zij de cliënt het best kunnen begrijpen.
  
  Vooral dat laatste is niet eenvoudig. De cliënt heeft van jongs af aan een heel eigen wijze van communiceren ontwikkeld door de combinatie van zijn beperkingen. De signalen die deze cliënt ons laat zien, zijn niet altijd op het eerste oog goed zichtbaar en herkenbaar. Ze ogen en klinken anders dan we gewend zijn, waardoor we ze verkeerd kunnen interpreteren. Soms zijn de signalen zo klein dat ze gemakkelijk over het hoofd worden gezien.
  
  Het is voor deze cliënten niet gemakkelijk om hun omgeving én de mensen in hun omgeving te begrijpen. Zij worden overspoeld door prikkels die in allerlei situaties op hen af komen: voelen, horen, proeven, ruiken. Hoe reageren zij dan en wat willen zij ermee vertellen? Deze cliënten komen vaak moeilijk tot handelen (bewegen, geluiden maken, gericht kijken). Onze steun is daarom heel belangrijk, juist bij de interactie van deze cliënten met hun omgeving. Kwint helpt ons deze cliënten te begrijpen en de kwaliteit van zijn leven te verbeteren, juist bij ingewikkelde vragen.

Handboek-zorgprogramma's

Handboek-zorgprogramma's zijn een hulpmiddel voor medewerkers om de kenmerken, behoeften en wensen van de mensen met wie ze werken te vertalen naar de best mogelijk ondersteuning. In het handboek-zorgprogramma staan informatie en tips en veel verwijzingen naar methodieken, vakliteratuur en websites. We hebben:

• zorgprogramma voor ouder wordende cliënten
• zorgprogramma voor mensen met een licht verstandelijke beperking
• zorgprogramma voor mensen met niet-aangeboren hersenletsel
• zorgprogramma voor kinderen en jeugdigen

Meer informatie

Heb je vragen over een zorgprogramma? Neem dan contact op met Secretariaat Zorg, Advies & behandeling

• e-mail: ZABsecretariaat@zozijn.nl
• tel: 088 575 3000 (algemene nummer Zozijn)