Eigen regie is belangrijk voor zingeving

Gedragswetenschapper Jeroen in het Veld over eigen regie cliënten Zozijn Op Pad

Een belangrijk uitgangspunt voor de zorg van Zozijn Op Pad aan mensen met niet-aangeboren hersenletsel, is dat deze cliënten eigen regie behouden. Dat geldt zowel voor cliënten die ambulante begeleiding krijgen als voor cliënten die bij Zozijn Op Pad wonen. Gedragswetenschapper Jeroen in het Veld vertelt hoe Zozijn Op Pad dit vormgeeft.

"Bij eigen regie denk je al gauw aan praktische zaken", begint Jeroen. "Bijvoorbeeld hoe laat je 's ochtends wil opstaan, hoe laat je naar bed wil, wat je wil eten en dergelijke. Maar eigen regie gaat veel 'dieper' dan dat. Het is ook sterk verbonden aan zingeving, oftewel zin geven aan het leven. Mensen met niet-aangeboren hersenletsel (NAH) hebben vaak veel ingeleverd ten opzichte van het leven dat ze vóór het letsel hadden. Daardoor kan zingeving voor hen fors afgenomen zijn, en moeten ze daar opnieuw hun weg in vinden. Als Zozijn Op Pad vinden wij het belangrijk dat eigen regie bijdraagt aan het (opnieuw) zingeven aan het leven. Dat is voor ons de essentie van eigen regie."

Jeroen illustreert met een voorbeeld: "Stel een cliënt is slecht ter been, en heeft daarom hulp nodig bij douchen en naar het toilet gaan. De cliënt kan zich daardoor beperkt voelen in zijn of haar vrijheid, en daarom aangeven dit liever zelfstandig te willen doen. In zo'n geval bekijken we zorgvuldig of dit echt kan en hoe we dit zo veilig mogelijk kunnen maken."

Referentiekader

Een ander voorbeeld: "Stel een cliënt wil graag zelfstandig boodschappen doen, maar is door zijn of haar hersenletsel niet verkeersveilig. In zo'n geval kunnen we ervoor kiezen om de cliënt naar de supermarkt te begeleiden en daar de cliënt zelfstandig zijn of haar boodschappen te laten doen."

Volgens Jeroen zijn dit voorbeelden die in de praktijk regelmatig voorkomen. "De behoefte van onze cliënten om dingen zelfstandig te kunnen doen, is heel begrijpelijk. Vóór hun hersenletsel konden deze cliënten al die dingen zelfstandig doen. Dat blijft als een soort 'referentiekader' aanwezig, ook na het letsel. En daardoor blijft die drang naar zelfstandig dingen kunnen doen en zelf kunnen kiezen aanwezig. Zeker bij mensen die op latere leeftijd hersenletsel hebben opgelopen. De begeleiders die werken bij Zozijn Op Pad, zijn zich daarvan bewust en houden daar zoveel mogelijk rekening mee."

Dilemma's

Het streven naar zoveel mogelijk eigen regie resulteert soms in dilemma's, weet Jeroen. "Bijvoorbeeld als een cliënt geen dagbesteding wil, nergens aan wil deelnemen, en het liefst de hele dag alleen op zijn of haar kamer zit. Enerzijds zou je die keuze willen respecteren, maar anderzijds weet je als begeleider dat deze cliënt dan in een sociaal isolement komt. En daarvan is bekend dat dit de kwaliteit van leven negatief beïnvloedt."

Een enkele keer doet zich dit soort dilemma's voor. "Dit bekijken we dan vanuit meerdere disciplines. We zoeken dan een oplossing die zoveel mogelijk recht doet aan de eigen regie van de cliënt, met oog voor kwaliteit van leven en gezondheid van de cliënt."

Kern van mens zijn

"Eigen regie gaat heel breed", aldus Jeroen. "Dat kan variëren van de keuze van broodbeleg tot zoveel mogelijk zelfstandig dingen willen doen. En alles wat daartussen zit. Eigen regie, oftewel de behoefte aan autonomie, is iets wat hoort bij de kern van het mens zijn. Juist ook als je beperkt bent, bijvoorbeeld door niet-aangeboren hersenletsel. Daarom is hier binnen Zozijn Op Pad veel aandacht voor."

Zozijn Op Pad hecht veel waarde aan eigen regie van cliënten. Eigen regie kan op veel verschillende manieren worden ingevuld. Naast dit interview met cliënt Bert de Wit gaan ook de volgende artikelen over eigen regie binnen Zozijn Op Pad:

• Manager Annelies Donderwinkel vertelt over de visie van Zozijn Op Pad op eigen regie van cliënten.
• Cliënt Bert de Wit vertelt over zijn keuze voor een Fokuswoning en de ambulante begeleiding van Op Pad, in relatie tot het houden van eigen regie.
• Cliënten op woning De Leest in Zutphen vertellen hoe zij eigen regie ervaren en over de rol die hun begeleiders hierin spelen.