'Ik kan meer mezelf zijn'

Lian (13) heeft niet-aangeboren hersenletsel NAH en is blij met de ambulante ondersteuning die hij van Zozijn Op Pad krijgt

Lian Fonke is dertien jaar. Toen hij bijna vier was, kreeg hij een ongeval, waar hij blijvend hersenletsel aan overhield. Hierdoor ervaart hij problemen met leren, concentreren, focussen en het maken van vrienden. Sinds twee jaar krijgt hij ambulante begeleiding van Zozijn Op Pad. Daardoor kan hij eindelijk meer zichzelf zijn.

Moeite met non-verbale communicatie

"Lian heeft moeite om non-verbale communicatie te begrijpen", vertelt Marjoleine Bessels, Lian's moeder. "Dan ziet hij bijvoorbeeld niet aan iemands gezicht dat deze een grapje maakt. Met een sarcastisch grapje gaat het dan fout."

Zijn ambulant begeleider leert Lian non-verbale communicatie beter te begrijpen. Dat gebeurt spelenderwijs. De laatste tijd heeft hij daar grote vorderingen in gemaakt. Hij checkt nu veel meer de emoties van mensen.

Lian is blij met zijn ambulant begeleider. "Als ik bijvoorbeeld ergens bang voor ben, vertel ik dat haar. Laatst liet ze me tekenen waar ik bang voor ben. Daarna moest ik er een prullenbak bij tekenen, waar ik dat ding in moest gooien. Toen ik dat gedaan had, was ik minder bang."

Zwaar hoofdletsel, vier dagen ziekenhuis

Een paar dagen voor zijn vierde verjaardag zat Lian met zijn oudere broer en zijn opa en oma in de auto. Al rijdend kreeg opa een TIA, met als gevolg dat de auto op volle snelheid tegen een boom botste. Dankzij de airbags voorin vielen de verwondingen van opa en broer mee. Oma had veel botbreuken. En Lian had zwaar hoofdletsel.

Een ziekenhuisopname volgde voor Lian. "Zijn hersenvlies was gescheurd", vertelt Marjoleine. "Maar dat herstelde vrij snel. Na vier dagen mocht Lian naar huis. Nazorg was er nauwelijks en er werd niets gezegd over mogelijk hersenletsel."

Pas na jaren diagnose hersenletsel

Kort na het ongeval werd Lian vier jaar en ging hij naar de basisschool. "Maar we merkten dat zijn gedrag was veranderd", vertelt Marjoleine. "De ingeschakelde deskundigen stelden de diagnose autisme spectrum stoornis. Dat heb ik eerlijk gezegd nooit echt geloofd. Maar je neemt het aan, omdat je met deskundigen van doen hebt."

Lian kreeg speciale begeleiding op de basisschool en aanpassingen op maat, met als gevolg dat hij ondanks zijn problemen de school goed kon doorlopen. "Een paar jaar geleden las ik een artikel over een kind met een vergelijkbaar verhaal", herinnert Marjoleine zich. "Dat kind had niet-aangeboren hersenletsel. Ik herkende er veel in en heb toen onderzoek in gang kunnen zetten. Met als resultaat dat bij Lian alsnog niet-aangeboren hersenletsel is vastgesteld."

Pesterijen op school

Lian vertelt waar hij door zijn hersenletsel tegenaan loopt: "Leren gaat moeilijk, ik heb problemen met concentratie en focussen, vrienden maken en vriendschappen onderhouden vind ik lastig." Marjoleine vult aan: "En als Lian gefrustreerd is, bijvoorbeeld door vervelende dingen die gebeurd zijn op school, kan hij enorme woedeaanvallen krijgen. Zowel op school als thuis."

Helaas gebeuren er vervelende dingen op school. Lian zit in de brugklas van een reguliere middelbare school. Hij zit in een zogeheten structuurklas: een kleine klas, met intensieve begeleiding.

Maar helaas biedt dat Lian niet de veiligheid die hij nodig heeft: "Zodra ik op de gang of in de aula kom, beginnen de pesterijen en de vernederingen. Ik raak daar enorm gefrustreerd van."

Inmiddels is geregeld dat Lian na de zomervakantie naar speciaal onderwijs kan. "Daar ben ik blij mee. Ik hoop dat ik dan van het gepest af ben." Zijn moeder vult aan: "Het is fijn dat onze ambulant begeleider meegaat naar gesprekken over dit soort kwesties. Ik heb daar steun aan en zij kent hierin ook de weg en de mogelijkheden."

Eindelijk de juiste hulpverlening

Marjoleine ervaarde het als bevrijdend toen eindelijk de diagnose niet-aangeboren hersenletsel kwam. "Enerzijds was die diagnose confronterend, anderzijds maakte het veel duidelijk. En daardoor krijgt Lian nu de juiste hulpverlening, in de vorm van ambulante begeleiding van Zozijn Op Pad. Door de diagnose besefte ik wel dat er iets ernstigs is met mijn kind en dat dit niet herstelt. Ik kwam daardoor in een intens rouwproces. Daarin word ik gelukkig goed begeleid door een psycholoog en mijn ambulant begeleider."

'Een topper en een enorme klik'

Ruim twee jaar geleden startte voor Lian de ambulante begeleiding van Zozijn Op Pad. Hij en zijn moeder zijn enthousiast over deze begeleiding. "Ze is een topper en Lian heeft een enorme klik met haar", vat Marjoleine kort samen.

De begeleider komt twee keer per week, steeds zo'n anderhalf uur. "En in geval van een crisis vaker, indien mogelijk zelfs meteen", aldus Marjoleine. Bij 'crisis' duidt Marjoleine op een uit de hand gelopen ruzie tussen haar en Lian. Meestal zijn pesterijen op school daarvan de oorzaak, waardoor hij ontzettend boos en verdrietig thuis komt. "De begeleider geeft me dan handvatten om hem weer rustig te krijgen of, indien mogelijk, brengt ze hem zelf tot rust", vertelt Marjoleine, die er als alleenstaande moeder met twee zoons vaak alleen voor staat.

Rust in huis en 'meer mezelf zijn'

Wat heeft de ambulante begeleiding Lian en het gezin gebracht? "Ik merk dat Lian in veel dingen meer inzicht heeft gekregen", constateert Marjoleine. "Ook in zijn eigen gedrag, waardoor hij daar meer controle over heeft. En hij kan zich nu beter uiten, bijvoorbeeld over zijn gevoelens. Dat alles heeft meer rust in ons huis gebracht."

En wat vindt Lian zelf? Hij vat het kernachtig samen: "Ik merk dat ik meer mezelf kan zijn."

Bijzondere talenten

Wat we zeker nog moeten noemen, is dat Lian een bijzonder getalenteerde jongen is. De foto's illustreren dat. Hij speelt althoorn in het orkest van het schuttersgilde. En hij is onlangs provinciaal jeugdkampioen vendelzwaaien geworden. Ook is hij 'ballonkunstenaar': hij maakt 'bouwwerken' van ballonnen, bijvoorbeeld ballonbogen. Hij heeft daarvoor een eigen bedrijfje, genaamd Lian's Feestpaleis.

Kijk hier voor meer informatie over kinderen en jongeren met niet aangeboren hersenletsel (NAH).

Meer verhalen